top
Please update your Flash Player to view content.

Radni odnos penzionera

/ član 24 stav 1 Zakona o radu u odnosu na član 175 tačka 2. i 176 tačka 1. Zakona o radu- "Sl.gl.RS", br, 24/05, 61/05 i 32/13/

Uslovi zasnivanja radnog odnosa sa korisnikom starosne penzije

Zakon o radu članom 24 stav 1.propisuje da: "Radni odnos može da se zasnuje sa licem koje ima najmanje 15 godina života i ispunjava druge uslove za rad na određenim poslovima, utvrđene zakonom, odnosno pravilnikom o organizaciji i sistematizaciji poslova"

Opšti uslov za zasnivanje radnog odnosa je - najmanje 15 godina života zaposlenog dok se posebni uslovi za zasnivanje radnog odnosa mogu propisati Pravilnikom o sistematizaciji i organizaciji poslova koje donosi poslodavac.

Postojeći Zakon ne predviđa opštu zdravstvenu sposobnost kao uslov za zasnivanje radnog odnosa.

Iz navednog proizilazi da Zakonom nije postavljena gornja granica godina života, već samo donja starosna granica koja je potrebna zaposlenom za zaključenje ugovora o radu.

Na osnovu navedenog, Zakon dozvoljava da se zasnuje radni odnos sa licem koje je već steklo status penzionera a da pri tome ta lica ne izgube pravo na penziju.

Međutim Zakon o radu u članu 176 tačka 1 propisuje da :" Zaposlenom prestaje radni odnos nezavisno od njegove volje i volje poslodavca ako je na način propisan zakonom utvrđeno da je kod zaposlenog došlo do gubitka radne sposobnosti - danom dostavljanja pravosnažnog rešenja o utvrđivanju gubitka radne sposobnosti."

Na osnovu navedenog, Zakon ne predviđa da lica kod kojih je došlo do gubitka radne sposobnosti mogu zasnovati radni odnos, odnosno drugim rečima to znači da samo invalidski penzioneri nemogu zasnovati radni odnos.

Kako na osnovu navedenog poslodavac može da zaključi ugovor o radu samo sa korisnikom starosne ili porodične penzije u tom slučaju on je dužan da plaća sve obaveze iz njegove zarade (kako doprinose za obavezno socijalno osiguranje tako i propisane poreze).

Gubitak prava na penziju

Korisnik starosne penzije koji zasnuje radni odnos ne gubi pravo na prijem već ostvarene penzije, dok korisnik porodične penzije, to pravo gubi.

Pravo zaposlenog da ostane na radu i nakon navršenih 65 godina života

Ovde je interesantno pitanje mogućnosti zasnivanja radnog odnosa sa licem koje ispunjava uslove za starosnu penziju iz razloga što Zakon o radu članom 175 tačka 2 predviđa da:

"Radni odnos prestaje kad zaposleni navrši 65 godina života i najmanje 15 godina staža osiguranja, ako se poslodavac i zaposleni drugačije ne sporazumeju."

U ovakvom slučaju zaposleni i poslodavac mogu da se sporazumeju da bez ikakvih ograničenja zaposleni nastavi sa radom sve dok postoje interesi kako za njega tako i za poslodavca.

Samo ako postoji saglasnost zaposlenog i poslodavca, zaposleni može da ostane u radnom odnosu.

Zakon ne ograničava vreme do kada zaposleni može da ostane u radnom odnosu (za razliku od ranijeg zakonskog rešenja – koje je glasilo najduže do 67 godina života) sve dok te saglasnosti ima.

U slučaju da zaposleni ispuni navedene uslove i stekne pravo na starosnu penziju tada sa poslodavcem može da raskine radni odnos a zatim odmah da zaključi nov ugovor o radu.

Zakon očigledno preferira povoljniju mogućnost za zaposlenog penzionera u odnosu na ostale zaposlene iz razloga što zaposleni penzioner može da osim zarade prima i penziju..

Prava, obaveze i odgovornosti zaposlenog korisnika penzije

Zakon o radu članom 5 stav 1 propisuje da je zaposleni svako fizičko lice koje je u radnom odnosu kod poslodavca a član 18 zabranjuje svaku vrstu diskriminacije između ostalog i s obzirom na starostili lično svojstvo (rasa, nacionalna i etnička pripadnost, veroispovest, jezik, pol, seksualna orjentacija, društveno poreklo i dr). Iz navednog proizilazi da zaposleni penzioneri moraju imati jednaka sva prava kao i drugi zaposleni, osim sledećih prava:

1. Zaposleni starosni penzioner nema pravo na otpremninu u slučaju otkaza ugovora o radu s obzirom na činjenicu što takvom zaposlenom nije prekinut status penzionera on je i dalje penzioner i zbog toga se licu koje se već nalazi u penziji ne pripada otpremnina predviđena po članu 119. stav 1.tačka 1 Zakona o radu.

2. U slučaju bolovanja, osiguranik koji je penzioner a istovremeno je u radnom odnosu kod poslodavca - mora da izabere jedan od osnova osiguranja iz razloga što se svojstvo zdravstvenog osiguranika može steći samo po jednom osnovu. U slučaju da izabere osiguranje po osnovu zaposlenja - stiče pravo na novčanu naknadu za vreme privremene sprečenosti za rad, iako ima status penzionera. (član 73 u vezi sa članom 17 Zakona o zdravstvenom osiguranju - "Sl. gl. RS". br. 107/2005, 109/2005-ispr., 57/2011, 110/2012. Odluka US i 19/2012) a ukoliko se opredeli i izabere osiguranje po osnovu penzije onda nema pravo na novčanu naknadu za vreme bolovanja, jer ima osiguranje koje ne predviđa naknadu zarade. Ovaj zaposleni nema obavezu kao ostali zaposleni propisanu članom 103. Zakona o radu - u vezi dostave potvrde izabranog lekara i sl.

Pravo zaposlenog penzionera na ponovno određivanje visine penzije

Zakon o penzijskom i invalidskom osiguranju /"Sl.glasnik RS" br. 34/2003, 64/2004-odluka US, 84/2004, 85/2005, 101/2005, 63/2006-odluka US, 5/2009, 107/2009, 101/2010 i 93/2012) svojim članom 121. daje pravo zaposlenom korisniku starosne penzije, koji se zaposli u državi Srbiji, da po prestanku tog zaposlenja, zatraži ponovno određivanje visine penzije pod uslovom, da je bio u osiguranju najmanje godinu dana, a to znači da je kod dotičnog poslodavca bio prijavljen na obavezno socijalno osiguranje najmanje jednu godinu, pod uslovom da je to za njega povoljnije jer očekuje da će mu visina penzije po tom osnovu biti uvećana. Znači nije obavezan, već sam procenjuje da li mu je to opravdano ili ne.


bottom